ازنا : ازنا در شمال شرقی استان لرستان قرار دارد. به روایتی حدود ۶۰۰ سال قبل ارامنه به این محل مهاجرت نموده و بنای شهر ازنا را نهاده که بعدها مسلمانها نیز به آنها پیوستند . وجهه تسمیه این شهر به سبب جابجایی و احداث مجدد شهر بوده که به دلیلی مکان قبلی غیر قابل سکونت شده است . ازنا به معنی از نو ایجاد شده است . علت توسعه شهر ازنا احداث تاسیسات شرکت نفت در سال ۱۳۱۲ هجری و خط آهن در سال ۱۳۱۶ هجری می باشد . بنابراین خطوط راه آهن نقش موثری در توسعه و پیشرفت ازنا داشته است .

 

الیگودرز : الیگودرز در شرق استان لرستان و از نقاط مرتفع وکوهستانی استان محسوب می شود . وجهه تسمیه الیگودرز به روشنی مشخص نیست لکن احتمال دارد از اسم طایفه ای ( الگودرز یا گودرزی ) که اکنون در محل فعلی شهر مستقر می باشند ، گرفته شده باشد . این منطقه به گواه مطالعات باستان شناسی آثار هزاره های پنجم و چهارم پ.م مشاهده شده و نیز در هزاره های سوم ، دوم و اول پ . م دارای اهمیت ویژه ای بوده است . شهر فعلی دارای بافتی جدید می باشد .

 

بروجرد : شواهد و اشارات تاریخی حاکی است که بروجرد از شهرهای قبل از اسلام بوده و دلایل زبانشناسی نیز واژه بروجرد را با ترکیب دو جزء “برو” “گرد” موجودیت این شهر را به پیش از اسلام می رساند زیرا که گرد در زبانهای قدیمی ایران به معنای شهر می باشد . شهر در آغاز دوره قاجار وسعت گرفت شهر فعلی بروجرد دارای بافت قدیمی بسیار زیبایی است و ساختمانهای قدیمی و خانه های مسکونی آن از تزیینات جالب چون در و پنجره ارسی های بدیعی برخوردار است .

پلدختر : این شهرستان در جنوب استان لرستان قرار دارد. وجهه تسمیه این شهر به خاطر وجود پلی از دوره تاریخی ساسانی بر روی رودخانه کشکان است که به پل دختر معروف بوده و این نام به شهر مذکور نیز اطلاق گردیده است . بنا بر مطالعات انجام گرفته آثار متعلق به هزاره های چهارم و پنجم پ. م تا عصر حاضر گزارش شده است . اوج پیشرفت فرهنگی و تمدنی این منطقه مربوط به دوره ایلام نو – هخامنشی و دوره پارت است .

 

خرم آباد : خرم آباد مرکز لرستان باستانی در دره ای باصفا و بر ساحل رودخانه خرم آباد قرار دارد . به زعم بسیاری از محققان زمانی شهر مهم ایلامی خایدالو (هیدالو) برجای آن قرار داشته است . ظاهراً شهر قدیمی شاپورخواست (سابرخواست) در دوره ساسانی و قرون نخستین هجری دارای مسجد جامع و بازارها و ساختمانهای بسیاری بوده و بافاصله کمی در ساحل چپ رودخانه جای داده شده ، بوده است . هنوز بقایایی از دیوارهای بزرگ و پهن که از سنگ و ملاط به سبک دوره ساسانی است از محاذی شهر کنونی تا روستای تیر بازار دیده می شود .

دورود : دورود در قسمت شمال شرقی استان لرستان قرار دارد . در خصوص وجهه تسمیه این شهر چند نظریه وجود دارد . قبلاً این شهر بین النهرین نامیده می شد که به جهت قرار گرفتن بین دو رود می باشد . نام اصلی و اولیه دو رود بنگله بوده سپس به بحرین تبدیل شده است . از زمان تأسیس ایستگاه راه آهن در این محل نام دورود را که فارسی بحرین است ، برای آن انتخاب نمودند .

 

نورآباد دلفان : این شهرستان در شمال استان لرستان قرار دارد . در خصوص وجهه تسمیه منطقه به دلفان به جهت وجود طایفه دلفان در این منطقه می باشد . آثار مربوط به دوره نوسنگی در این منطقه یافت می شود. منطقه دلفان به واسطه اشیای مفرغی دارای اهمیت خاصی است . شایان ذکر است در این شهرستان فرقه ای به نام اهل حق وجود دارد که از فرقه های قدیمی است و دارای عقاید باستانی و اسلامی می باشند .

الشتر ( سلسله ) : از شهرهای کهن و باستانی استان لرستان الشتر است . این شهرستان در قسمت شمالی استان لرستان قرار دارد و از آب و هوا و اراضی حاصلخیزی برخوردار است و به علت قرار گرفتن بر سر راه باستانی اهمیت ویژه ای داشته است . در اغلب کتابهای تاریخی و جغرافیایی بعد از اسلام نام آن به صورتهای لیشتر ، لاشتر ، الاشتر و اشتر ضبط شده است.

کوهدشت : کوهدشت در قسمت غربی استان لرستان و در میان دشت پهناور و حاصلخیز کوهدشت و در بین کوههای چنگری ، سرخ دم ، گردله ، سرسورن و کژنه محصور شده است . لفظ کوهدشت در بعضی کتب “کورشت” و یا “کودشت” آمده است . نقاشی های صخرهای هومیان ۱ و ۲ مربوط به ۴۰۰۰۰ سال پیش و نقوش صخره ای میرملاس و دوشه متعلق به دوران ما قبل تاریخ دلیل براین ادعا است .